Liderlikte Otantiklik Krizi
- Özlem Tüysüz
- 1 gün önce
- 3 dakikada okunur
“Yetkiliyim ama kendim gibi değilim.”
Bu cümle çoğu zaman açıkça söylenmez. Ama pek çok liderin iç dünyasında sessizce dolaşır.
Pozisyon vardır. Yetki vardır. Sorumluluk, güç ve görünürlük artmıştır.
Ama bir yerde, lider kendi iç sesinden uzaklaştığını hisseder. Karar verirken zorlanır.İnsan yönetirken yorulur. Başarı vardır ama temas eksiktir.
Peki bir lider neden yetkisi arttıkça kendine yabancılaşır?
Liderlik Rolü ve Kendilik Arasındaki Sessiz Çatışma
Modern organizasyonlarda liderlik, yalnızca karar almak değil; aynı zamanda temsil etmek, örnek olmak ve sürekli “doğru” durmak anlamına gelir.
Bu beklentiler zamanla liderin iç dünyasında bir ayrışma yaratır: Bir yanda kurumsal rol, diğer yanda kişisel değerler ve içsel yönelimler.
Psikoloji literatürü bu durumu, bireyin gerçek benliği ile rol benliği arasındaki uyumsuzluk olarak tanımlar. Carl Rogers’a göre, benlik algısı ile gerçek benlik arasındaki bu kopukluk arttıkça; kaygı, yabancılaşma ve tükenmişlik hissi ortaya çıkar.
Liderlikte bu kopukluk çoğu zaman şu cümlelerle kendini gösterir: “Doğru kararı verdim ama içime sinmedi.” “Güçlü görünmeliyim diye kendimi bastırıyorum.” “Bu rolde ben değilim.”
Otantik Liderlik Nedir, Ne Değildir?
Otantiklik, liderin her duygusunu açıkça ifade etmesi değildir. Zayıflığı sınırsızca paylaşmak ya da her an “kendisi gibi” davranmak da değildir.
Otantiklik; liderin değerleri, motivasyonları, karar alma biçimi ve davranışları arasında tutarlılık olmasıdır.
Bu tutarlılık bozulduğunda lider, dışarıdan güçlü görünse bile içeride dağılmaya başlar. Çünkü insan, kendi iç pusulasına aykırı davrandığında uzun süre sürdürülebilir bir performans sergileyemez.
CharacterIX Perspektifinden Liderlikte Otantiklik
CharacterIX, liderlikte yaşanan bu krizi yalnızca davranışsal değil, karakter temelli bir yerden de ele alır.
Her liderin:
özgün bir karakter örüntüsü,
doğal bir motivasyon haritası,
baskı altında devreye giren stres tepkileri,
ve karar anlarında ortaya çıkan otomatik eğilimleri vardır.
Lider bu yapının farkında olmadığında,başkalarının liderlik tarzlarını kopyalamaya başlar. “Böyle lider olunur” kalıplarıyla hareket eder. Ve zamanla kendi doğasına yabancılaşır.
Oysa kendini tanıyan bir lider şunu bilir: Hangi koşullarda netleştiğini,hangi durumlarda savunmaya geçtiğini, neyle motive olduğunu ve neyin onu içten içe tükettiğini.
Bu farkındalık, liderin yalnızca performansını değil; ekibiyle kurduğu güven ilişkisini de dönüştürür.
Güç, Kontrol ve İç Ses Arasındaki Gerilim
Liderlikte otantiklik krizinin temelinde çoğu zaman kontrol ihtiyacı yatar. Kontrol arttıkça, iç ses geri çekilir. Çünkü birçok lider için içten gelen sezgi, riskli görünür.
Ancak şu gerçek göz ardı edilir: İnsanlar liderlerine kusursuz oldukları için değil, sahici oldukları için güvenir.
İç sesini tamamen susturan lider; zamanla ya aşırı kontrolcü olurya da duygusal olarak erişilemez hale gelir.
Bu durum yalnızca lideri değil, organizasyonun psikolojik iklimini de etkiler.
Kendilik Okuryazarlığı ve Liderlik
Liderlikte sürdürülebilir güç, kendilik okuryazarlığıyla başlar.
Kendilik okuryazarlığı; liderin kendi karakter yapısını okuyabilmesi,içsel sinyallerini tanıyabilmesi ve bu bilgiyi bilinçli karar alma süreçlerine dahil edebilmesidir.
CharacterIX gibi bilimsel temelli sistemler, liderin kendine dışarıdan ama yargısız bir gözle bakabilmesini sağlar. Bu da “neden böyle davranıyorum?” sorusunu suçlamadan, savunmadan yanıtlayabilmenin yolunu açar.
Sonuç
“Yetkiliyim ama kendim gibi değilim” cümlesi bir zayıflık göstergesi değildir. Aksine, liderin kendisiyle yeniden temas kurmaya hazır olduğunun işaretidir.
Otantik liderlik; daha az rol yapmak, daha çok içsel tutarlılık yaratmaktır.
Çünkü lider, kendisiyle temas kurabildiğindeyalnızca organizasyonu değil, kendi hakikatini de yönetmeye başlar.
Ve hiçbir lider, hayat filminin adının “Yetkiliydi ama kendini yaşamadı” olmasını istemez.
Kaynakça
Rogers, C. R. (1951). Client-Centered Therapy. Boston: Houghton Mifflin.
(Gerçek benlik – benlik algısı uyumsuzluğunun psikolojik etkileri)
Avolio, B. J., & Gardner, W. L. (2005). Authentic leadership development. The Leadership Quarterly, 16(3), 315–338.
(Otantik liderlik ve psikolojik süreçler)
Guenther, C. L., Zhang, H., & Sedikides, C. (2023). The authentic self is the self-enhancing self. Journal of Personality and Social Psychology.
(Otantiklik ve içsel değer uyumu)
Nartova-Bochaver, S. (2021). Authenticity and psychological well-being. Psychology in Russia: State of the Art.
(Otantikliğin psikolojik sağlıkla ilişkisi)
Yorumlar